De Talen
Tijdschrift voor iedereen met interesse in talen en vertalen
Duits-Nederlands
Schluss mit lästigen
Anrufen
Afgelopen met lastige / vervelende / hinderlijke telefoontjes
Miljoenen [mensen]
werkt het enorm op de zenuwen.
Schluss mit: de titel van deze tekst is als een constatering te verstaan. Met uitroepteken zou de titel als een soort oproep moeten worden beschouwd, in de zin van het moet nu maar eens afgelopen zijn met …. Als vaststelling zou de werkwoordelijke aanvulling kunnen zijn het is afgelopen / uit met …, er komt een einde aan ….
Nerven: Duden-Universalwörterbuch
omschrijft ‘nerven’ o.a. met “nervlich strapazieren, anstrengen; an die
Nerven gehen”. Als vertalingen komen ook in aanmerking aan iemands zenuwen knagen, er gek van worden.
2
Viele knallen wutentbrannt den Hörer wieder auf; manche
– vor allem ältere Menschen - lassen sich von geschickten Stimmen bezirzen.
Velen gooien /
smijten in woede onstoken / woedend de hoorn er weer op; sommigen – vooral /
hoofdzakelijk oudere mensen - laten zich door vaardige stemmen verleiden.
Den Hörer aufknallen: gezien de vele soorten telefoontoestellen, die er tegenwoordig zijn, kan de vertaling er ook anders uitzien. De betekenis ervan moet uiteraard zijn dat de verbinding verbroken wordt. Het verdient evenwel de voorkeur het beeld van de brontekst te handhaven.
Geschickt: dit is ook handig, behendig, bedreven, knap (Van Dale D-N, pag. 550), maar deze adjectieven zijn minder goed met stemmen te combineren.
Bezirzen: bij dit werkwoord merkt Wahrig in zijn Deutsches Wörterbuch (pag. 269) op “nach der sagenhaften griechischen Zauberin Circe oder Kirke, die Odysseus und seine Gefährten in Schweine verwandelte”.
3
Voor ze het in de
gaten hebben, is [er] een overeenkomst / contract tot stand gekomen over dingen
/ zaken die ze helemaal niet nodig hebben / hoeven.
Sich versehen: ook voordat ze er erg in hebben. Duden-Universalwörterbuch omschrijft de uitdrukking “ehe man sichs versieht” met “schneller, als man erwartet”.
Vertrag: de
vertaling verdrag past hier niet in de
context, ook al is dit in juridische zin juist. In het algemeen taalgebruik
spreekt men liever van een overeenkomst.
4
Die Rede ist von unerlaubter Telefonwerbung.
Het betreft [hier]
ongeoorloofde telefonische reclame / acquisitie, telemarketing.
5
Der Bundestag hat am 26. März den Schutz der Verbraucher
erhöht; Verstöße gegen das Gesetz können künftig mit einer Geldstrafe von
bis zu 50.000 Euro bestraft werden.
De Bondsdag heeft op
26 maart de bescherming van [de] consumenten vergroot / verhoogd; overtredingen
van de wet kunnen in de toekomst / voortaan met een geldboete van maximaal
50.000 euro worden bestraft.
Verstöße gegen das Gesetz: opmerkelijk hierbij is het gebruik van het voorzetsel ‘gegen’. Zo ook: “ein Verstoß gegen die Ordnung, die öffentliche Moral, gegen die grammatischen Regeln” (Duden-Stilwörterbuch). Het gebruik van ‘gegen’ is kennelijk constant. In het Nederlands spreekt men van overtredingen van de wet.
Von bis zu 50.000
Euro: algemeen wordt een dergelijke combinatie van voorzetsels stilistisch
als niet fraai beschouwd. Dit geldt ook voor de Nederlandse vertaling [een
geldboete] van tot 50.000 euro.
6
In das 14-tägige Kündigungsrecht werden nun auch Verträge
über Zeitungen- und Zeitschriftenabonnements und solche über Wett- und
Lotteriedienstleistungen einbezogen, die am Telefon abgeschlossen wurden.
Tot het recht [om]
binnen 14 dagen contracten op te zeggen, worden nu ook overeenkomsten voor
kranten- en tijdschriftenabonnementen alsook / evenals diensten voor
weddenschappen en loterijen [mee]gerekend die aan / via de telefoon /
telefonisch zijn / werden gesloten / aangegaan.
Kündigungsrecht: het ‘Kündigungrecht’ is ook het ontslagrecht. M.b.t. contracten, overeenkomsten e.d. wordt in het Nederlands opzeggen gebruikt. Het werkwoord ‘kündigen’ heeft twee betekenissen opzeggen, ontslag nemen en ontslaan, ontslag geven, bijv. ‘sie hat gestern gekündigt’ en ‘man hat ihr (datief !) gekündigt’.
Solche: ‘solche’ heeft hier geen specifieke betekenis. Duden-Universalwörterbuch omschrijft de betekenis met “nimmt Bezug auf etwas in einem vorangegangenen oder folgenden Substantiv oder Satz Genanntes”. Zulke en dergelijke dunkt mij in het Nederlands hier erg ongebruikelijk; de relatie met het voorafgaande is door de context duidelijk genoeg.
Einbeziehen: dit betekent behalve betrekken bij / in ook er mede toe rekenen (Van Dale D-N, pag. 352).
7
Gleiches gilt auch für Verträge, die über das Internet
abgeschossen werden.
Hetzelfde geldt ook
voor overeenkomsten / contracten die via [het] internet worden gesloten.
Gelten: dit kan
hier ook worden vertaald met van
toepassing zijn op.
8
Wenn der Verbraucher den Anbieter von
Telefondienstleistungen oder die Stromfirma wechseln möchte, kann er das nur
noch über einen schriftlich bestätigten Wechsel tun.
Als de consument van
aanbieder van telefonische diensten of van electriciteitsfirma wil veranderen,
kan hij dat alleen [nog] maar / nog slechts door middel van een schriftelijke
bevestiging doen.
Wechsel: dit verwijst uiteraard naar het zojuist genoemde werkwoord ‘wechseln’. Een letterlijke vertaling is eveneens mogelijk, bijv. een schriftelijk bevestigde overgang / verandering. Stilistisch is dit echter geen verbetering.
9
Bei Werbeanrufen darf zukünftig auch nicht mehr die Nummer
unterdrückt werden; der Angerufene muss sehen, mit wem er es zu tun hat.
Bij telefonische
reclamecampagnes mag in de toekomst / voortaan niet meer het nummer worden
afgeschermd; degene die wordt / is opgebeld, moet zien met wie hij te maken
heeft.
Werbeanruf: een ‘Werbeanruf’ is een ‘Anruf’ (= telefoontje) om te ‘werben’ (= reclame maken, werven). Er zijn ook diverse omschrijvingen; deze moeten wel beide elementen van ‘Werbeanruf’ bevatten.
Der Angerufene: ook hier is zien dat in het Duits aanzienlijk meer gesubstantiveerde adjectieven en participia (deelwoorden) voorkomen en gebruikelijk zijn dan in het Nederlands. Dit is een mogelijkheid om zeer compact te formuleren. De verbuiging van dergelijke woorden is gelijk aan die van de gewone adjectieven. Omdat ze als substantief worden gebruikt, krijgen ze een hoofdletter.
10
Een desbetreffend /
dienovereenkomstig voorschrift zal in de wet op de telecommunicatie /
telecommunicatiewetgeving worden opgenomen.
Sollen: dit werkwoord krijgt in Duden-Universalwörterbuch o.a. de volgende betekenisomschrijving: “es drückt einen Wunsch, eine Absicht, ein Vorhaben (des Sprechers oder eines Dritten) aus”. Dit is ook hier het geval: het is de bedoeling dat…, het plan bestaat om …te ..., men wil …. De vertalingen moeten en dienen te … zijn hier niet aan de orde.
Bernard Bode, in das Parlament van maandag 30 maart 2009.